Królowy Most

Kaplica pod wezwaniem Św. Anny w Królowym Moście.

 
Kaplica nadworna rzymskokatolicka w stylu neoklasycystycznym usytuowana jest przy skrzyżowaniu drogi powiatowej(niegdyś handlowej z Gródka do Supraśla) i historycznego traktu napoleońskiego.Wybudowana w 1857 r. sumptem Jakuba Sakowicza,ówczesnego właściciela majątku Królowy Most.
 
Jakub Sakowicz,marszałek szlachty argumentował potrzebę wybudowania kościoła złym stanem zdrowia swojej żony Wiktorii.Najbliższy kościół parafialny znajdował się wówczas w Białymstoku lub znacznie oddalonym Zabłudowie co utrudniało jego żonie uczestniczenie we Mszy Św. Zezwolenie od władz carskich otrzymał 8.01.1857 r. i niezwłocznie przystąpił do budowy.Zgodnie z postawionymi przez urzędników carskich warunkami Kaplica nie mogła być obsługiwana przez stałego kapelana.Wyświęcenie kaplicy rzymskokatolickiej przez metropolitę wileńskiego,biskupa Wacława Żylińskiego nastąpiło 12.08.1858 r. Warunki postawione Sakowiczowi nie zostały dotrzymane.Stałą posługę duszpasterską wykonywał powołany przez biskupa ks.TeofilHryniewicki,mieszkał w majątku Królowy Most a nieopodal świątyni powstał również cmentarz grzebalny.Założone zostają księgi parafialne kościoła janopolskiego dotychczas przechowywane w Wilnie,w postaci mikrofilmów są dostępne w archiwum w Bialymstoku.Zachowały się jedynie roczniki z lat 1860-64.
Kaplica została wybudowana na planie wydłużonego prostokąta do którego od strony zachodniej przylega niższa kruchta.Dwie połączone bryły budowli są kryte osobnym dachem.Dach przedsionka jest dwuspadowy a korpusu głównego trzyspadowy.Do budowy użyto kamień polnyi cegłę ceramiczną .Kruchtę wymurowano a pozostałą część zdobi kamień.Symetrycznie po obu stronach świątyni od południa i północy 3 szerokie półkoliste okna doświetlają wnętrze kaplicy a boczne jednoskrzydłowe drzwi służą obecnie za wejście.
Budynek został wpisany do rejestru zabytków w 1986 r. i stanowi najstarszy obiekt zabytkowy w gminie Gródek.
Do janopolskiej kaplicy,która w 1860 r. została przemianowana na filię parafialną kościoła białostockiego uczęszczali wierni z Gródka ,folwarku Jakubin,wsi Sokole,Żednia,Zajma,Cieliczanka,Zasady,Kołodno,
Przechody,Downiewo,Nowosiółki,Załuki,majątku Waliły i Królowy Most.
Na podstawie spisu spowiadających się z dekanatu białostockiego  z 1859 r. było ich 400. Kaplica w Królowym Moście w czasie powstania styczniowego była ogniskiem ruchu patriotycznego.To tutaj zbierali się powstańcy przed wstąpieniem do oddziału bowiem w lasach majątku Sakowicza następowała ich koncentracja.
W wyniku represji powstaniowych kościół zamknięto 29 listopada 1864 r.
Mieszkańcy wyznania prawosławnego z okolicznych wsi domagali się utworzenia cerkwi w zamkniętej kaplicy.
Pismo z 21.XII.1865 r.do gen.Gubernatora Kauffmana m.in.zawierało następującą treść {dokument z CAHB w Grodnie}

"W Janopolskim kościele zbierali się "miateżniki"{powstańcy} przed wstąpieniem do bandy{oddziału powstańczego}.W ogóle wokół tego miejsca gdzie stoi kościół wiele było ofiar od bestialskich,zdemoralizowanych i zajadłych Polaków oddanych swojemu rządowi...."

Ostatecznie w 1870 r. utworzono cerkiew pod wezwaniem Aleksandra Newskiego.
Budynek przebudowano i dostosowano do nowych potrzeb.Służyła przez 45 lat wiernym wyznania prawosławnego.Była początkiem powstałej w Królowym Moście w 1900 r.parafii prawosławnej.                W 1915 r. powróciła w ręce katolików.
Nowy właściciel Majątku Królowy Most Józef Młodecki w 1921 r. przekazuje kaplicę parafii rzymskokatolickiej w Dojlidach.Staraniem ks.Aleksandra Chodyko janopolski kościół zostaje od 1925 r. filią Kościoła Farnego w Białymstoku. Sprzęt i wyposażenie kaplicy tylko częściowo jest własnością tejże świątyni.Większość rzeczy przywieziono z Białegostoku.W tym też czasie postanowiono podzielić cmentarz  na którym chowano zmarłych katolickich i prawosławnych .Taki stan rzeczy utrzymuje się po dzień dzisiejszy.Jest obecnie cmentarzem obu parafii a nie tak jak uważają nieliczni cmentarzem prawosławnym.
Stałą posługę duszpasterską sprawowali w kościele p.w.Św.Anny w Królowym Moście następujący kapłanie:
ks.Aleksander Chodyko 1928-32
ks.Otton Sidorowicz 1933
ks.Aleksander Chodyko 1934-38
ks.Bronisław Siepak 1939-44
ks.Aleksander Chodyko 1945
oraz kolejni proboszczowie kościoła parafialnego w Gródku.
Od 4 lipca 1952 r. kaplica zostaje przyłączona  do parafii gródeckiej.
26.lipca przypada święto patronki kościoła. W tym dniu odbywają się odpusty .Dawniej bardzo uroczyste połączone z wypoczynkiem i zabawą .Dziś nieco zapomniane.
Nabożeństwa w Królowym Moście były odprawiane tylko w okresie letnim.Obecnie od chwili objęcia probostwa przez ks. Stanisława Kochanowskiego w parafii Gródek liturgia jest sprawowana regularnie w niedziele i święta.
Od 2014 r. wierni również mogą uczestniczyć w uroczystej pasterce w okresie Bożego Narodzenia.
 
OBCHODY 150-TEJ ROCZNICY POWSTANIA STYCZNIOWEGO :
26 marca 2013 r. na murach kaplicy p.w.Św.Anny w Królowym Moście umieszczono tablicę  poświęconą pamięci fundatora ,ówczesnego właściciela  Królowego Mostu ,marszałka szlachty Jakuba Sakowicza w 110-tą rocznicę jego żmierci. Autorką inicjatywy i projektu tablicy była radna Gminy Gródek pani Ewa Bozik. Tablicę memoratywną ,odlew w brązie wykonał białostocki mistrz pan Józef Dolida.Pomysł został zrealizowany dzięki wsparciu finansowemu ze środków unijnych w ramach "Małych projektów".Wniosek o dotację został złożony przez parafię p.w.Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gródku w roku 2012.Tytuł operacji : ''Stworzenie stałej ekspozycji przy Kaplicy p.w.Św.Anny w Królowym Moście poświęconej wydarzeniom Powstania Styczniowego".Z okazji 150-tej rocznicy powstania styczniowego w ramach tego projektu przy kaplicy również umiejscowiono dwie tablice informacyjne dotyczące historii obiektu i wydarzeń z roku 1863.Wcześniej bo w lipcu 2012 r. z udziałem parafii został zrealizowany drugi projekt pt. :
"Zachowanie lokalnego dziedzictwa kulturowego i historycznego poprzez remont posadzki w Kaplicy p.w Św.Anny w Królowym Moście,obiektu wpisanego do rejestru zabytków".W ramach tej inicjatywy ułożono nową posadzkę z płyt granitowych a tym samym zabezpieczono zabytkowy obiekt oraz poprawiono wizerunek wnętrza.Ogromnym zaangażowaniem w realizacji obu projektów wykazali się proboszcz parafii ks.Stanisław Kochanowski i pani Ewa Bozik. Dzięki takim osobom obiekt w Królowym Moście bądzie służył przyszłym pokoleniom przez następne stulecia.
Uroczyste wyświęcenie nowych przedsięwzięć z udziałem metropolity białostockiego jego ekscelencji ks.abp Edwarda Ozorowskiego odbyło się w Kaplicy w Królowym Moście 21.04.2013 r.tydzień przed głównymi uroczystościami w uroczysku Piereciosy z okazji 150-tej rocznicy Powstania Styczniowego,bitwy pod Waliłami.